ارنست همینگوی گفته که رمان پیرمرد و دریا را بهطور مشخص بر اساس حادثهای واقعی ننوشته اما شخصیت اصلی آن متأثر از یک ماهیگیر در دنیای واقعی بوده است؛ سانتیاگو در واقع پیرمردی است که همراه آقای نویسنده روی دریا چرخیده و ماهیگیری کرده؛ کاپیتان فوئنتس.
اسم واقعی سانتیاگو
کسی که از او حرف میزنیم، گریگوریو فوئنتس (Gregorio Fuentes) است. کسی که از سال 1935 تا 1960 کاپیتان کشتی ارنست همینگوی بود تا زمانی که او کوبا را ترک کرد. بله، فوئنتس الگوی شخصیت ماهیگیر در رمان «پیرمرد و دریا» است. بیایید اصل قضیه را از زبان خودش بشنویم؛ خود سانتیاگو!
آشنایی با همینگوی
من کاپیتان یک کشتی ماهیگیری در کوبا بودم. در راه ساحل نیواورلئان در آمریکا بودم که توفانی شدید درگرفت. همه در کشتی نگران و وحشتزده بودند و من تصمیم گرفتم که لنگر بیندازم و با قایق کوچکتری به سمت ساحل بروم. در مسیرم به سمت ساحل مردی را در قایقی کوچک دیدم که در میان توفان در آستانهی غرق شدن بود و من بلافاصله به کمکش شتافتم.
وقتی شروع به صحبت با او کردم متوجه شدم که اسپانیایی را بهطرز غریبی صحبت میکند. سعی کردم به او حالی کنم که باید سوار قایق من شود و قایقش را دنبال خودمان بکشیم. او از حرفهای من هیچ نمیفهمید ولی مکررا میگفت متشکرم، متشکرم. او بالاخره همراه من آمد و با هم به Dry Tortugas در نزدیکی ساحل فلوریدا رسیدیم. وقتی که در ساحل پیاده شدیم با نگاهی مبهوت به دوروبرش نگریست چرا که هیچ تمدنی در آنجا نبود.
او به من گفت: «هیچ فرد آمریکایی نمیتواند تصور کند که اینجا چه منطقهی بکری است.» من از او پرسیدم: «ببخشید که این سؤال را از شما میپرسم ولی ملیت شما چیست؟» و او پاسخ داد که آمریکایی است و در Cayo Hueso زندگی میکند. آن مرد از من پرسید که چگونه میتواند از اینجا خارج شود. به او گفتم: «نگران نباش، یک قایق گارد ساحلی هر 8 ساعت یک بار از این جا عبور میکند و من به تو کمک خواهم کرد که به آنها علامتی بدهی.»
بعد از آن گفت: «خوب، بعد از اینکه سفرت تمام شد ترتیبی بدهیم که دوباره یکدیگر را ببینیم و با هم صحبت کنیم. من ترجیح میدهم که در کوبا باشد چون من کوبا را میشناسم.» من گفتم: «بگذار آدرسم را بدهم.» آن مرد جواب داد که ترجیح میدهد که او را در هتل Admbos Mundos ملاقات کنم.
دو هفته بعد او را در هتل دیدم و او این بار اسپانیایی را بسیار درست و سریع صحبت میکرد. گفت که قایقی ساخته است و به یک کاپیتان برای آن نیاز دارد ولی نمیخواهد که هر کسی باشد. گفت: «میخواهم تو کاپیتان قایق من باشی، کسی که زندگی مرا نجات داد.» و من گفتم: «قبول! من کاپیتان قایق تو خواهم شد.» این اتفاق در سال 1935 روی داد.
تغییر اسم همینگوی به پاپا
مدتی با هم کار کردیم و بعد جنگ جهانی دوم شروع شد. همینگوی به من گفت که میخواهد به جنگ برود. از من قول گرفت که مراقب خودم باشم. به او گفتم که بگذار چیزی بگویم، هر کجا که بروی با تو خواهم آمد. اگر بمیری با تو خواهم مرد. و بعد هیچ حرف دیگری باقی نماند.
گفتم که ما با هم خواهیم بود ولی باید اسممان را تغییر دهیم چون تمام اسپانیاییها، ایتالیاییها و انگلیسیها تو را میشناسند و این برایمان مشکل ایجاد میکند. اسم تو «پاپا» خواهد بود. (اینگونه بود که او این نام را گرفت) و من نامی ایتالیایی انتخاب میکنم مثل گرگورینی و ما با این نامها به جنگ رفتیم تا زیردریاییهای آلمانی را از ساحل کوبا برانیم.
داستاننویسی روی قایق
او همهی کتابهایش را در قایق نوشت. او ترجیح میداد تا روی آب بنویسد ولی پاکنویس و تغییرات آنها را در رستوران La Terraza انجام میداد. فیلم «پیرمرد و دریا» در همینجا با ماهیگیران واقعی فیلمبرداری شد.
یک بار ما برای ماهیگیری به پرو رفته بودیم و ماهی عظیمی را صید کردیم که 1542 پوند وزن داشت. این وزن در سال 1956 این یک رکورد بود و تا چهل سال بعد هم تا سال 1996 در کوبا باقی ماند و بعد از آن هم مجسمهای به یاد آن ساختند.
ماهیگیر همینگوی بود. من از قایق مراقبت میکردم و همینگوی ماهی را میگرفت. ما یک تیم عالی بودیم. او قلبی رئوف برای کودکان و زنان پیر داشت. هدیه خریدن برای دیگران را دوست داشت. او هیچگاه کسی را برای ماهیگیری به قایق دعوت نمیکرد و آنها را تنها به عنوان مهمان دعوت میکرد ولی وقتی میخواست که به ماهیگیری برود دوست داشت که تنها روی ماهیگیری تمرکز کند.
درباره گریگوریو فوئنتس
فوئنتس (ماهیگیر، نه نویسنده!) در سال 1897 در جزایر قناری به دنیا آمد. تعجب میکنید وقتی بفهمید که یک خط هم از داستان پیرمرد و دریا را نخواند. همراه همیشگی آقای نویسنده، وقتی در سال 1961 شنید که رفیقش تفنگ را برداشته و خودش را خلاص کرده است، کمکم و بیسروصدا ماهیگیری را کنار گذاشت.
او سالهای آخر عمرش را در استخدام دولت کوبا سپری کرد تا دربارهی زندگی و ماجراجوییهایش با همینگوی برای بازدیدکنندگانی که از سراسر جهان میآمدند، صحبت کند. او 104 سال عمر کرد.
